Tesoiras

Publicado: 05/09/2015 em Enxebre

Esta é a forma admitida pola RAG, e penso que é a cómpre usar, xa que é a máis galega. Porén, hai bastante xente que usa o castelanismo tixeiras. Esta é unha palabra adaptada ao galego do castelán tijeras, e que é propio do castrapo.  Outras palabras adaptadas son os castelanismos conexo, parexa e lentexa; nos que o único que se fai é cambiar o j polo x, xa que no castelán se di conejo, pareja e lenteja. As formas correctas no galego destas palabras son coello, parella e lentella.

Volvendo ao tema do título, hai outra variante que tampouco está admitida que é tesouras. Dado que non é unha forma descoñecida no galego e, ata certo punto,  é bastante usada; na dobraxe galega tense usado algunha vez. Se ben é certo que é mellor usar tesoura ca tixeiras, iso non quita que tesoura é un lusismo que cómpre evitarmos (polo menos, en contextos formais) e que a forma correcta do galego e a que debemos usar é tesoiras. Tamén hai outra razón de porque a forma admitida é tesoira e non tesoura. Segundo o que di a RAG; nos ditongos ui, oi, ou e outros (tesuira, tesoira, tesoura e outros) que evolucionen de determinadas secuencias latinas; considerarase normativa a opción oi por se tratar da maioritaria demográfica e xeograficamente, así como a máis difundida na tradición literaria moderna.

Outrosí hai que ter en conta que no portugués, está admitido tanto tesoira coma tesoura. Este fenónemo é bastante frecuente na nosa lingua irmá, onde adoitan estar admitidas as dúas opcións; tanto o “ditongo oi” coma o “ou”. Isto pode verse en exemplos coma coisa/cousa, dois/dous, noite/noute, vindoiro/vindouro, vassoira/vassoura, lavoira/lavoura, oiro/ouro, toiro/touro, afoito/afouto, loiro/louro… Con todo, a RAG usualmente só admite unha das dúas opcións neses casos. Persoalmente, prefiro o modelo portugués; xa que deixa que cada falante escolla a opción da que máis goste, cousa que non se pode dicir da Real Academia Galega.

Anúncios
comentários
  1. Marcus Renna disse:

    Ola,

    Chámome Marcus. Sou un estudante, e estou estudando O Galego. Recentemente, teño lido o seu artículo “Tesoiras”, sobre a variación “oi” por “ou” na lingua Galega. Tamén estou comparando O Galego com a súa lingua irmá O Portugués. Teño perguntado moitos profesores, lido moitos artículos, e encontrei moitos exemplos deste fenómeno en Galiza. Por exemplo, na Galego falado en Zamora ten formas alternativas como “dois” por “dous”, “toiro” por “touro”, “oitro” por “outro”. No Galego falado en Extremadura, tamén existe este fenómeno e.g. “coisa” por “cousa”. Noutros recursos encontrei formas como “doirar” por “dourar”, “oiro por ouro”, e “tesoiro” por “tesouro”, peró non podo encontrar formas específicas que busco como “alcoice” por “alcouce”, “loico” por “louco”, “oisar” por “ousar”, “oitono por outono”, “poipar” por “poupar”, “poisadoiro”, por “pousadoiro/pousadouro”, “poisar” por “pousar”, “poitar” por “poutar”, e “roico” por “rouco”. Sabes se estas formas existen ou existeron no Galego como no Portugués? Como vosted penso que é mellor que cada falante elexe a forma que quere usar, peró non sei se esta fenómeno existe por todas as palabras. Tes vosted máis exemplos sobre este fenómeno en Galiza para compartillar? Abaixo son alguns recursos que conten máis exemplos sobre esta fenómeno, espero que desfrutes este tesouro:

    https://books.google.com/books?id=vOhBkMw9-9EC&pg=PA105&dq=ditongo+oi+ou+Galegisch+Portugiesisch.&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwit2Pjj7f_WAhVlzoMKHVs3DcoQ6AEIJjAA#v=onepage&q=ditongo%20oi%20ou%20Galegisch%20Portugiesisch.&f=false
    (páxina 108, confusión dos ditongos)

    https://books.google.com/books?id=Pw38BAAAQBAJ&pg=PA318&lpg=PA318&dq=nao+se+devem+regularizar+oitono&source=bl&ots=R-K7c5N1q9&sig=0TD0ep33ERe6ialMVwJojI58qdU&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj1y5rEi4LXAhVE1CYKHceRDJUQ6AEIKDAA#v=onepage&q=nao%20se%20devem%20regularizar%20oitono&f=false
    (páxina 318, *oitono posibel como unha variación)

    http://eprints.ucm.es/3369/
    (descargar o PDF gratis para ver máis exemplos do ditongo “oi” por “ou” en Extremadura)

    http://www.anosafala.com/wp-content/uploads/2014/05/TIT-léxico.pdf
    (descargar o PDF gratis para ver máis exemplos do ditongo “oi” por “ou” en Extremadura)

    https://books.google.com/books?id=ipVNAAAAcAAJ&pg=PA446&dq=poupar+poipar&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi_5Z7B8fzWAhWBLSYKHaDjA34Q6AEILzAB#v=onepage&q=poupar%20poipar&f=false
    (dicionario do Portugués do ano 1734 que conten variacions sobre oi por ou)

    Moitas Grazas,

    Marcus

    Curtir

Deixa o teu comentario

Preencha os seus dados abaixo ou clique em um ícone para log in:

Logotipo do WordPress.com

Você está comentando utilizando sua conta WordPress.com. Sair / Alterar )

Imagem do Twitter

Você está comentando utilizando sua conta Twitter. Sair / Alterar )

Foto do Facebook

Você está comentando utilizando sua conta Facebook. Sair / Alterar )

Foto do Google+

Você está comentando utilizando sua conta Google+. Sair / Alterar )

Conectando a %s