Posts com Tag ‘Espallado’

Dacordo

Publicado: 07/08/2015 em Non admitido
Tags:

A Real Academia Galega non admite contraer “de” con “acordo”, co cal, segundo eles, débese usar sempre a forma separada, que é “de acordo”.

Falando de preposicións; poden contraer cos artigos determinados a, con, de, en e pra (aínda que a RAG non recomende o uso desta última preposición, a opción aí está) e cos artigos indeterminados con, de e en. Estas dúas últimas preposicións tamén poden contraer cos demostrativos, cos pronomes persoais de terceira persoa, con algún e con outro (xunto cos femininos e plurais destes). Tamén poden contraer co indefinido un e co seu feminino e plurais. Mais, neste último caso e ao contrario do que sucede co artigo indeterminado, “con” non pode contraer con “un”; cando este é indefinido. E esas son as posibilidades de contraccións con preposicións que ofrece a normativa actual.

Antes da normativa, isto non era así. Só hai que ollar un texto dalgún dos autores do Rexurdimento. Por exemplo, da Rosalía de Castro. Eles escrevían como falaban e, como na fala de e en contraen sempre que a palabra seguinte comeza por vogal o por h muda, representaban ese fenómeno co apóstrofo. Aínda que este fenómeno outrosí estaba presente noutras preposicións e, polo tanto, tamén eran representados por estes autores; os casos máis salientábeis eran “de” e “en”. Con todo, a Real Academia Galega consideraba o apóstrofo un símbolo de atraso e restrinxiu moito o seu uso. Actualmente, o apóstrofo só se pode en topónimos, en títulos de libros… (d´A Coruña, d´A Esmorga). Isto provocou que as contraccións admitidas pola RAG pasaran a escribirse sen apóstrofo (por exemplo, d´o pasou a do e ch´os pasou a chos). Mais a decisión de restinxi-lo número de contraccións na escrita provocou que moitos falantes do galego deixen de face-las na fala; ao non representarse na escrita. O mesmo ocorreu admisión do “ao” (que sempre hai que pronunciar “ó”, independentemente de que non se use na escrita) ou a non obrigación de uso da segunda forma do artigo. Aínda que non se lle pode botar toda a culpa á RAG, xa que a educación tamén ten bastante que ver neste conto. Os profesores terían que ensinar que, malia non representarse na escrita, eses fenómenos son propios do galego oral.

Agora ben, que o apóstrofo é un símbolo de atraso… está claro que os da Real Academia Galega quixeron segui-lo modelo castelán. A que hoxe é a “lingua internacional”, o inglés, usa bastantes apóstrofos (isn´t, aren´t). O francés e outros idiomas tamén utilizan este recurso. A cuestión é: Por que o galego non?

Eu penso que este fenómeno está moi espallado na fala (ou estaba). Polo tanto, eu penso que o uso do apóstrofo tería que estar admitido (d´acordo, d´ouro, n´Aragón). En principio, as contraccións serían sempre que as preposicións “de” e “en” vaian sucedidas por unha verba que comece por vogal ou h muda (polo tanto, non vale hacker nen hardware). Poderíase ampliar tamén a outras preposicións que tamén contraen na fala, mais as principais son “de” e “en”. Con que a Real Academia Galega fixese iso, xa estaría satisfeito. E as contraccións que arestora se usan sen apóstrofo, poden deixarse así.

Aínda que se poderían facelas contraccións sen necesidade de apóstrofo, o uso deste é importante pra conserva-lo percepción da palabra coa que se contrae. Por exemplo, d´ouro. Se contraemos sen apóstrofo, ficamos cun “douro”. E, nese caso, parecería que estamos a falar dun río ben coñecido en vez de algo que sexa de ouro. Claro que non estaría en maiúscula, mais aínda así perderíase parte da percepción de que estabamos falando dun obxecto de ouro. Estas situacións poden evitarse co uso do apóstrofo.

Ademais, tampouco faría falla estabelece-al obrigatoriedade do apóstrofo. Simplemente, terían que deixar esa posibilidade; como se fai agora coa segunda forma do artigo, -ble/-bel, -aría/ería… Así é como fan tamén no inglés. Na escrita pódese optar por “isn´t” ou “is not”, mais na fala recoméndase usar “isn´t”.

En todo caso, a normativa oficial é a que é e; polo tanto, en contextos formais, hai que cinxirse á normativa. As reclamacións que poidades ter verbo das escollas da normativa deixádeas pra contextos máis coloquiais.

Anúncios

Mediciña é un hipergaleguismo bastante espallado entre os galegofalantes, que non está admitido pola RAG e no seu lugar, debemos usar medicina ou menciña, agás pra referirse á profesión, por exemplo:

El estudou medicina.

Mediciña, probabelmente, proveña dunha tendencia a que as palabras que rematan en -ina, sexan -iña en galego, axudado por unha mestura entre medicina e menciña, dando como resultado a palabra hipergaleguista mediciña.

Teño que dicir que sempre uso mediciña en lugar de medicina ou menciña, aínda que eu creo que habería que usar menciña. Porén, como menciña non é sinónimo de medicina en todo, habería que admitir mediciña en lugar de medicina. Ademais, mediciña non é unha palabra descoñecida prós galegofalantes.

Perruquería e perrucaría

Publicado: 17/07/2015 em Palabras galegas
Tags:

Nin estas palabras nin perruqueiro aparecen no dicionario da RAG, mais si no dicionario Xerais da lingua galega; polo tanto si están admitidas. Salón de peitado é un sinónimo de perrucaría e peiteador é un sinónimo de perruqueiro. Estes 2 sinónimos si aparecen no dicionario da RAG.

Plantel

Publicado: 17/07/2015 em Deportes, Non admitido
Tags:

Esta palabra úsase moito no galego, no ámbito deportivo, pra substituír a palabra castelá plantilla. Esta palabra non está admitida no galego, e a RAG recomenda usar cadro de persoal ou persoal. Esta palabra está ben e é perfecta noutros ámbitos, mais no ámbito deportivo, habería que admitir plantel, xa que hai unha pequena diferenza con cadro de persoal ou persoal. Cando ti dis o cadro de persoal ou persoal dun equipo, estaste referindo a tódolos traballadores desa entidade (xogadores, preparadores físicos, fisioterapeutas, médicos, encargados do material, presidente, adestradores, observadores, director deportivo…), mais cando ti dis o plantel dun equipo, estaste referindo só aos xogadores dese equipo.

Polo tanto, habería que admitir plantel, só no ámbito deportivo, xa que non é un sinónimo total de cadro de persoal ou persoal, e ademais está moi espallado entre os galegofalantes, ata o punto de que na Galega, usan plantel a miúdo.

Abandoar

Publicado: 16/07/2015 em Hipergaleguismo, Non admitido
Tags:,

Este é outro hipergaleguismo, e a forma correcta é abandonar. Porén, está bastante espallado no pobo galego, quizais por unha tendencia que se creou que é a perda do n intervocálico, coma no caso de persoa.

Creo que habería que admitir esta forma, iso si habería que seguir admitindo abandono, xa que referirse ao abandono ao abandoo non que queda ben e soa mal, porén, si soa ben na primeira persoa do singular do presente de indicativo (eu abandoo) e podería confundirse o abandono con esta forma, se pasase tamén a ser abandoo. Neste sentido, a forma de abandoo pra referirse ao abandono é minoritaria.

Algúns exemplos de uso desta forma son : http://www.crtvg.es/informativos/feijoo-cre-que-abandoar-a-loita-contra-o-nacionalismo-non-e-unha-opcion-845278, http://artabra21.blogspot.com.es/2015/04/parecenos-irresponsable-ainda-que.html, http://www.apeneiradixital.com/anton-louro-insta-ao-partido-popular-a-abandoar-a-frivolidade-no-debate-sobre-o-pxom/, http://www.elcorreogallego.es/opinion/ecg/actitudes-abandoar-tempos-etica-indolora/idEdicion-2006-07-09/idNoticia-63170/… Podedes ver máis resultados buscando abandoar buscando esa palabra nalgún buscador web.

A forma de conxugar este verbo, según a RAG, é :

Indicativo
Presente P.Pluscuamperfecto
abandono abandonara
abandonas abandonaras
abandona abandonara
abandonamos abandonaramos
abandonades abandonarades
abandonan abandonaran
Pretérito imperfecto Futuro
abandonaba abandonarei
abandonabas abandonarás
abandonaba abandonará
abandonabamos abandonaremos
abandonabades abandonaredes
abandonaban abandonarán
Pretérito Perfecto Condicional
abandonei abandonaría
abandonaches abandonarías
abandonou abandonaría
abandonamos abandonariamos
abandonastes abandonariades
abandonaron abandonarían
Subxuntivo
Presente
abandone
abandones
abandone
abandonemos
abandonedes
abandonen
Pretérito imperfecto
abandonase
abandonases
abandonase
abandonásemos
abandonásedes
abandonasen
Futuro
abandonar
abandonares
abandonar
abandonarmos
abandonardes
abandonaren
Imperativo
abandona
abandonade
Infinitivo Conx.
abandonar
abandonares
abandonar
abandonarmos
abandonardes
abandonaren
Xerundio
abandonando
Participio
abandonado
abandonada
abandonados
abandonadas

E a forma alternativa é a seguinte:

Indicativo
Presente P.Pluscuamperfecto
abandoo abandoara
abandoas abandoaras
abandoa abandoara
abandoamos abandoaramos
abandoades abandoarades
abandoan abandoaran
Pretérito imperfecto Futuro
abandoaba abandoarei
abandoabas abandoarás
abandoaba abandoará
abandoabamos abandoaremos
abandoabades abandoaredes
abandoaban abandoarán
Pretérito Perfecto Condicional
abandoei abandoaría
abandoaches abandoarías
abandoou abandoaría
abandoamos abandoariamos
abandoastes abandoariades
abandoaron abandoarían
Subxuntivo
Presente
abandoe
abandoes
abandoe
abandoemos
abandoedes
abandoen
Pretérito imperfecto
abandoase
abandoases
abandoase
abandoásemos
abandoásedes
abandoasen
Futuro
abandoar
abandoares
abandoar
abandoarmos
abandoardes
abandoaren
Imperativo
abandoa
abandoade
Infinitivo Conx.
abandoar
abandoares
abandoar
abandoarmos
abandoardes
abandoaren
Xerundio
abandoando
Participio
abandoado
abandoada
abandoados
abandoadas

Estes hipergaleguismos, fórmanse a partir de que a palabra castelá además, en galego dise ademais. Porén, son 2 palabras moi espalladas na fala (ou, polo menos, na miña localidade), aínda que non tanto na escrita, mais se a RAG a admitise, tamén se espallaría na escrita. A forma correcta son atrás e detrás.

Eu creo que debería admitir atrais e detrais, xa que é a escrita a que se ten que adaptar a fala, e non ao revés.

Estas son 2 palabras non admitidas pola RAG. Pra definición de desbrozar, hai que usar rozar, e pra desbrozadora, hai que usar rozadoira. Iso si, broza si que está admitido.

Eu penso que desbrozar e desbrozadora son 2 palabras moi espalladas no galego actualmente, e creo que habería que admitilas, e eu, igual que moita xente da miña localidade e de Galiza, usamos moitas veces desbrozar e desbrozadora, tanto na fala coma na escrita. Agora, a pregunta é : Porque non está admitido desbrozar e desbrozadora? Son hipergaleguismos? Non. Son castelanismos? Tampouco. Desbrozar e rozar están admitidos no castelán, mais non desbrozadora e rozadoira. Entón, Porque non está admitido? Ben, pódese dicir que a RAG pensa que desbrozar e desbrozadora son 2 palabras vulgares, non aptas prá lingua culta. Rozar é unha palabra que tamén se usa bastante, mais rozadoira, non o escoitei nunca, e creo que é minoritario; mentres que desbrozar e desbrozadora é de uso maioritario, e bastante máis usado ca rozar e rozadoira. Desbrozar e desbrozadora están tan espallados, que no programa da Galega “Era visto” sempre usaron estes termos, quizais rozar pode ser que o usaran algunha vez, aínda que desbrozar usárono moito máis, e rozadoira si que xa non o usaron nunca.

Agora, o que eu digo é, tendo en conta o espallado que están desbrozar e desbrozadora, pode dicir a RAG que son 2 palabras que non se deben admitir, e que forman parte do galego vulgar. Creo que non, xa que a Galega moito de vulgar non ten, e tendo en conta o gran número de falantes que teñen estas 2 palabras, deberíanas admitir.